خورشید عالم تاب

 روابط سیاسی ایران و عربستان سعودی طی سالهای گذشته همواره با تنش های جدی همراه بوده است تجاوز نظامی عربستان به خاک یمن، علاوه بر اثرات . پیامدهای خطرناک، جبهه جدیدی برای تقابل ایران و عربستان فراهم کرده است.

علل مختلفی سبب شد تا عربستان سعودی تصمیم بگیرد به یمن تجاوز کند اولاً سیاست هایی که عربستان سعودی تا پیش از این در یمن به کار گرفته به شکست مفتضحانه ای انجامید. آخرین سیاست او هم تلاش عربستان برای اعلام «عدن به عنوان پایتخت یمن» و به قدرت رساندن مجدد منصور هادی بود.

دلیل دوم با توجه به اینکه یمن در شرایط کنونی در آستانه بر پایی یک نظام مردم سالار قرار دارد و با عنایت به این واقعیت که عربستان سعودی اساساً تحمل شکل گیری نظامی های سیاسی مردم سالار را در منظقه ندارد، این تجاوز نظامی شکل گرفت. در مصر و در شرایطی که یک نظام نیم بند مردم سالار بعد از سقوط رژیم مبارک شکل گرفته بود، عربستان سعودی، امارات و کویت با هزینه 30میلیارد دلار این نظام را شکست دادند. تجاوز نظامی عربستان به یمن در واقع اعتراف سعودی ها به این واقعیت است که فضای سیاسی یمن می تواند بر فضای سیاسی شکننده عربستان تأثیر بگذارد یمن در حال قدرت گرفتن نبوده و نیست یمنی ها تنها در حال حرکت به سوی شکل گیری یک نظام سیاسی مردم سالار بودند. تجاوز عربستان به یمن را از این جهت می توان با حمله صدام به ایران نیز مقایسه کرد.در آن زمان هم صدا تحمل شکل گیری یک نظام مردم سالار را در همسایگی خود نداشت زیرا می دانست که این مسئله تأثیرات جدی بر جامعه عراق خواهد داشت.

دلیل دیگر نقش و جایگاه ارتش ها در نظام های دیکتاتوری مانند عربستان سعودی است. در این گونه نظامها، با توجه به اینکه نیروهای ارتش از آگاهی و اطلاعات زیادی برخوردارند و میزان تحصیلات نیز درمیان آنها معمولاًبالاست، این نهاد نظامی می تواند خطراتی را برای نظام سیاسی حاکم ایجاد کند. لذا دولت ها ناگزیر هستند که ارتش ها را به نحوی درگیر کنند و به خدمت بگیرند تا هم در فکر کودتا علیه دولت مرکزی نباشند و هم نیروهای مخلف دولت در ارتش تصفیه شوند. همواره گزارش هایی وجود دارد که در ارتش عربستان نیروهای مخالف حکومت موروثی سعودی حضور دارند. در زمان انقلاب اسلامی هم ما شاهد بودیم که نیروی هوایی ارتش که عمدتاً در آمریکا تحصیل کرده بودند، جزو اولین نیروهایی بودند که به انقلاب پیوستند.

چرا موضوع یمن تا این اندازه برای ایران و عربستان از اهمیت حیاتی برخوردار است؟ کشور یمن به لحاظ موقعیت استراتژیکی که دارد برای  همه کشورهایی که در تجارت جهانی  یا تجارت نفت حضور دارند، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. علاوه بر این برای جمهوری اسلامی ایران هم به لحاظ تاریخی و هم به لحاظ فرهنگی از اهمیت مضاعفی برخوردار است. اولین آثار شناخت اسلام توسط ایرانی های مقیم یمن آغاز شده است. یکی از تجار بزرگ ایرانی به همراه بقیه تجار ایرانی مقیم یمن اولین نفراتی بودند که از ظهور اسلام در شبه جزیره عرب مطلع شدند و اسلام آوردند و همین افراد بودند که اسلام را به داخل سرزمین ایران انتقال دادند. هم چنین کشور یمن با برخورداری از اکثریت شیعه زیدی، ارتباط فرهنگی قوی با ایران دارد. از لحاظ تجارت هم همواره ایرانی ها درمناطق مختلف یمن از جمله زنجبار، عدن، حدیده و… حضور داشتند و به تجارت مشغول بودند.

به لحاظ سوق الجیشی، کشور یمن با اشرافی که بر تنگه باب المندب دارد، در تجارت جهانی که از شرق به غرب و از غرب به شرق درحال جریان است، اشراف دارد. لذا اهمیت یمن برای تجارت جهانی بسیار بالاست، جمهوری اسلامی ایران هم به دلیل لزوم حفظ امنیت  در این منطقه، حساسیت زیادی نسبت به یمن دارد. از سال1950 تاکنون عربستان دخالت های گوناگونی را در یمن صورت داده و سعی کرده در میان یمنی ها تفرقه ایجاد کند.

در زمان عبدالعزیز هم عربستان حملات متعددی به یمن انجام داد و تا استان نجران و جیزان یمن  هم پیشروی کردندو این دو استان را عملاً تصرف کردند. اما بعداًبا دخالت انگلیسی ها و احساس عدم توفیق ارتش در ورود به صنعاً عبدالعزیز ارتش سعودی را از ادامه پیشروی در یمن بر حذر داشت. بنابراین این دندان طمع در حکومت سعودی از آن زمان بوده و هم چنان هم ادامه دارد. مناطق ذخایر عظیم انرژی هم مستتر است و این ویژگی ها طمع عربستان سعودی  را نسبت به این مناطق، عملاً کمک مهمی به امنیت اسرائیل و تردد نیروهای اسرائیلی درمنظقه می کند، قطعاً این مسئله برای جمهوری اسلامی ایران حساسیت برانگیز خواهد بود.

تجزیه و تحلیل گروه های انقلابی در یمن نشان می دهد که چندین گروه جداگانه در مبارزه با حکومت صالح به توافق رسیده بودند. زیدی های شمال مستقر در صعده، جدایی طلبان جنوب و جوانان معترض در میدان تغییر که بیشتر خواسته های مدنی – سیاسی داشتند. در این میان نقش زیدی های شمال به رهبری حوثی ها به دلایل مختلف نقش ویژه تری بوده است به گونه ای که عملا رهبری انقلاب تاکنون حرکت را رهبر انصار الله یعنی عبدالملک الحوثی تعیین کرده است. اما سوال اصلیش شاید این باشد که ریشه های  عمیق تر مخالفت های زیدی ها با حکومت مرکزی از کجا آب می خورد؟ ریشه اصلی اختلاف زیدی ها و به ویژه جنبش الحوثی باحکومت مرکزی به انقلاب سال 1962 بر می گردد که رژیم امامت منحل و رژیم جمهوری تشکیل شد. امام بدر، جانشین امام احمد، آخرین اما رژیم امامت و طرفداران وی، بارها در پی احیای رژیم امامت و برآمده اند اما تاکنون موفق به این کار نشده اند ولی همواره با سیاست دولت جمهوری به مخالفت برخاسته اند. سیاست های  غلط علی عبدالله صالح نیز نارضایتی زیدی ها را دامن زده بود و باعث شد مخالفت زیدی ها با حکومت مرکزی افزایش یابد. دولت مرکزی تمام انرژی و تمرکز خود را بر روی پایتخت این کشور گذاشت و باقی مناطق مورد غفلت واقع شد. صعده نیز یکی از این مناطق مورد غفلت واقع شده بود. به خصوص در زمینه های رفاه اجتماعی، تحصیلات و حفظ امنیت، این محرومیت نسبی به خصوص بعد از دهه 1980 که شمار جوانان زیدی رو به افزایش گذاشت، شدت گرفت و نارضایتی ها به مرحله طغیان رسید. یکی دیگر از علل مهم جنگ بین دولت مرکزی یمن و حوثی ها، احیای فعالیت های خدماتی و آموزشی این گروه بعد از سال 2000 توسط حسین الحوثی بود. که این امر با مخالفت شدید علی عبدالله صالح مواجه شد. از این به بعد بود که جنبش زیدی ها، به عنوان جنبش الحوثی ها شناخته شد. نکته آنکه تنش  بین زیدی ها شمال و حکومت مرکزی تاکنون منجر به شش جنگ میان آنها شده است.

تاثیر پذیری حوثی ها از گفتمان انقلاب اسلامی ایران

شاخص های برجسته گفتمان انقلاب اسلامی ایران را در چند کلمه بر شماریم بدون شک میتوان به استقلال طلبی، اسلام سیاسی- اجتماعی، مردم سالاری، استکبار ستیزی، عدالت خواهی و ظلم ستیزی اشاره کرد. بدرالدین الحوثی رهبر معنوی حوثیه به دلیل آشنایی با اندیشه های امام خمینی (ره) و سفری که به ایران داشت یکی از علاقمندان این گفتمان بود و این علاقمندی را نیز در فرزندانش حسین و عبدالملک به ارث نهاد. میراثی که امروز در گفتمان حاکم بر انقلاب مردم یمن به رهبری جنبش انصار الله به وضوح قابل مشاهده است.

دلایل عمده خصومت دولت وهابی سعودی با انصار الله

قرابت فکری انقلابیون یمن با گفتمان انقلاب اسلامی ایران و هم چنین مذهب شیعه به عنوان راهبر کلی مسیر انقلابیون از عمده نگرانی هایی است که دولت سعودی همواره از آن نگران بوده است با توجه به بیانات مقام معظم رهبری، در پایگاه خبری العهد با انتشار سخنان رهبر معظم انقلاب، تیتر “امام خامنه ای: سعودی ها در این ماجرا قطعاً ضربه خواهند خورد و بینی آنها به خاک مالیده خواهد شد".

امام خامنه ای اقدامات سعودی در یمن را مشابه جنایت صهیونیست ها در غزه خواندند. سعودی ها با تجاوز به یمن، خطا و اشتباه کردند و بدعت بدی را در منطقه بنیان گذاشتند و کشتن کودکان، تخریب خانه ها و نابود کردن زیربناها و ثروت های ملی یک کشور، جنایتی بزرگ است. سعودی ها در این ماجرا قطعاً ضربه خواهند خورد و بینی آنها به خاک مالیده خواهد شد.»

چه اینکه شاید خود را گزینه بعدی این انقلاب ها می پندارند. بر همین اساس از ابتدای اوج گیری انقلاب مردم یمن علیه دستگاه دست نشانده مرکزی، این عربستان بوده  که بیشترین حمایت ها را از دولت مرکزی جهت حفظ وضع موجود داشته است. البته عربستان تا جایی که توانست سعی کرد بدون حمله نظامی مسیر انقلاب را منحرف کرده و منافع خود را حفظ کند اما با تغییر هرم قدرت در این کشور و افتادن کار به دست عناصری ناپخته و جوان، کار را به جایی رساند که با چراغ سبز آمریکا به اصطلاح ائتلافی متشکل از برخی اعضای شورای همکاری خلیج فارس و البته ترکیه تشکیل داد و تصمیم به حمله هوایی به یمن گرفت.

تمصیمی که آینده اشتباه بودن آن را به وضوح نشان داد و دولت سعودی را با شکستی بزرگ مواجه کرد.

بسیاری از کشورها مدعی آزادی کشورها از بند واسارت کشورهای دیگر هستند که صد البته ادعایی کذب وپوشالی است چرا که طوفان جاهلیت در کشورهای عربی به مثابه انسان های نخستین است که هنوز انگار ادیانی تمدن یافته نیستند. ولی دین از ابتدای خلقت بشر همراهش بوده است. مقصود از آزادی در کشورهای غربی وبرخی کشورهای عربی، آزادی اجتماعی بدون آزادی معنوی است چرا که شعار صلح جهانی با رویکرد جنگ وخونریزی وحمله نظامی بر جاهلیتی صحه می گذارد که انگار آن جامعه هنوز در دوران عصر حجرهستند. انگیزه عربستان از جنگ در یمن با سردمداری آمریکا واسرائیل هم یکی از آزادی های مدرن این قرن است که با نشان جنگ قدرت و عرضه اندام در جهان، یمن را در باتلاق خویش به سخره گرفته اند.

انقلاب مردم یمن اگر چه مانند بسیاری از انقلاب های معاصر از ابتدا شکل و شمایلی منسجم نداشت، اما به مرور وبا توجه به همسانی انگیزشی میان گروه های مختلف انقلابی، سازمانی منسجم به خود گرفت و تا امروز به مبارزات خود ادامه داده است. مهمترین انگیزه میان گروه های مختلف مردم شریک در انقلاب، حس حقارت و عقب ماندگی است که به ویژه در نسل جوان این کشور به وفور  موج می زند.

 حسی که پیشرفت دیگر کشورها را با عقب ماندگی خود در تمام عرصه ها با وجود پتانسیل های فراوان موجود قیاس می کندو دلیل همه آنها را در وابستگی، وادادگی و استبداد عناصر خود فروخته داخلی و دخالت و استعمار بیگانه می بیندو گمشده خویش را در رهایی و بازگشت به اصول اسلام پیدا می کند. این  همان انگیزه ای است که با وجود همه سختی ها توانست انقلاب یمن را تاکنون به پیش رانده و تا پیروزی نهایی پای کار نگه دارد. بر این اساس وقوع بیداری اسلامی در یمن و سقوط عبدالله صالح همان نقطه عطفی در تاریخ این کشور به حساب می آید که نوید بخش آینده ای روشن برای مردم و گروه های مختلف در این کشور است. البته این مهم تحقق نمی یابد مگر با پیروی از اصول وگفتمان انقلاب اسلامی موسس انقلاب« امام خمینی(ره)» وجانشین برحقش امام خامنه ای مدظله العالی، که سندی چشم انداز از مرکزیت شیعه«سیره ائمه اطهار» است.

بسیاری از کشورها مدعی آزادی کشورها از بند واسارت کشورهای دیگر هستند که صد البته ادعایی کذب وپوشالی است چرا که طوفان جاهلیت در کشورهای عربی به مثابه انسان های نخستین است که هنوز انگار ادیانی تمدن یافته نیستند. ولی دین از ابتدای خلقت بشر همراهش بوده است. مقصود از آزادی در کشورهای غربی وبرخی کشورهای عربی، آزادی اجتماعی بدون آزادی معنوی است چرا که شعار صلح جهانی با رویکرد جنگ وخونریزی وحمله نظامی بر جاهلیتی صحه می گذارد که انگار آن جامعه هنوز در دوران عصر حجرهستند. انگیزه عربستان از جنگ در یمن با سردمداری آمریکا واسرائیل هم یکی از آزادی های مدرن این قرن است که با نشان جنگ قدرت و عرضه اندام در جهان، یمن را در باتلاق خویش به سخره گرفته اند.

انقلاب مردم یمن اگر چه مانند بسیاری از انقلاب های معاصر از ابتدا شکل و شمایلی منسجم نداشت، اما به مرور وبا توجه به همسانی انگیزشی میان گروه های مختلف انقلابی، سازمانی منسجم به خود گرفت و تا امروز به مبارزات خود ادامه داده است. مهمترین انگیزه میان گروه های مختلف مردم شریک در انقلاب، حس حقارت و عقب ماندگی است که به ویژه در نسل جوان این کشور به وفور  موج می زند.

 حسی که پیشرفت دیگر کشورها را با عقب ماندگی خود در تمام عرصه ها با وجود پتانسیل های فراوان موجود قیاس می کندو دلیل همه آنها را در وابستگی، وادادگی و استبداد عناصر خود فروخته داخلی و دخالت و استعمار بیگانه می بیندو گمشده خویش را در رهایی و بازگشت به اصول اسلام پیدا می کند. این  همان انگیزه ای است که با وجود همه سختی ها توانست انقلاب یمن را تاکنون به پیش رانده و تا پیروزی نهایی پای کار نگه دارد. بر این اساس وقوع بیداری اسلامی در یمن و سقوط عبدالله صالح همان نقطه عطفی در تاریخ این کشور به حساب می آید که نوید بخش آینده ای روشن برای مردم و گروه های مختلف در این کشور است. البته این مهم تحقق نمی یابد مگر با پیروی از اصول وگفتمان انقلاب اسلامی موسس انقلاب« امام خمینی(ره)» وجانشین برحقش امام خامنه ای مدظله العالی، که سندی چشم انداز از مرکزیت شیعه«سیره ائمه اطهار» است.